دیدگاه علما و مراجع در مورد محرم

ما باید حافظ این سنت هاى اسلامى، حافظ این دسته جات مبارک اسلامى که در عاشورا، در محرّم و صفر، در مواقع مقتضى به راه مى افتند، [باشیم؛] تأکید کنیم که بیشتر دنبالش باشند. محرّم و صفر است که اسلام را نگه داشته است. فداکارى سید الشهدا- سلام اللَّه علیه- است که اسلام را براى ما زنده نگه داشته است؛ زنده نگه داشتن عاشورا با همان وضع سنتى خودش از طرف روحانیون، از طرف خطبا، با همان وضع سابق و از طرف توده هاى مردم با همان ترتیب سابق که دسته جات معظم و منظم

مقام معظم رهبری: همین عزادارى متعارفى که مردم می کنند؛ دسته‌جات سینه‌زنى راه مى‌اندازند، عَلَم بلند می کنند، اظهار محبت می کنند، شعار می نویسند، می خوانند، گریه می کنند؛ اینها ارتباط عاطفى را روزبه‌روز بیشتر می کند؛ اینها خیلى چیزهاى خوبى است.

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (حفظه الله)

س ۱۴۴۸: نظر شریف حضرتعالى نسبت به ادامه حرکت دسته‏ هاى عزادارى در شبهاى محرم تا نصف شب همراه با استفاده از طبل و نى چیست؟

ج: به راه انداختن دسته ‏هاى عزادارى براى سیدالشهدا و اصحاب او «علیهم السلام» و شرکت در امثال این مراسم امر بسیار پسندیده ومطلوبى است و از بزرگترین اعمالى است که انسان را به خداوند نزدیک مى‏ کند، ولى باید از هر عملى که باعث اذیّت دیگران مى‏ شود و یا فى‏ نفسه از نظر شرعى حرام است، پرهیز کرد.

اجوبه‌ الاستفتائات س ۱۴۴۸

س ۱۴۵۵: آیا جایز است زنان با حفظ حجاب و پوشیدن لباس خاصى که بدن آنان را بپوشاند، در دسته ‏هاى سینه زنى و زنجیر زنى شرکت کنند؟

ج: شرکت زنان در دسته‏ هاى سینه زنى و زنجیر زنى شایسته نیست.

اجوبه‌ الاستفتائات س ۱۴۵۵

*****

گزیده هایی از بیانات امام خامنه ای (حفظه الله)

… این را هم من در مورد تبلیغ در دوران محرّم – که حالا در پیش هست – عرض بکنم که بعضى حالا ممکن است بگویند شما میخواهید نهضت امام حسین را بیان بکنید، خیلى خب، بروید بیان کنید، دیگر روضه‌خوانى و گریه و زارى و اینها چیست؟ بروید بنشینید بیان کنید که حضرت این کار را کردند، این کار را کردند، هدفشان هم این بود. این، خیلى فکر خطائى است، نگاه غلطى است.

این عاطفه‌ى نسبت به اولیاء خدا، اولیاء دین، این پیوند عاطفى، پشتوانه‌ى بسیار ارزشمند پیوند فکرى و پیوند عملى است. بدون این پشتوانه، خیلى سخت می شود در این راه حرکت کرد. این پیوند عاطفى، خیلى مهم است. اینى که امام راحل (رضوان اللَّه علیه) فرمودند عزادارى به سبک سنتى، این یک حرف از روى عادت نبود؛ حرف بسیار عمیقى است؛ ژرف‌نگرانه است. ببینید در قرآن نسبت به اولیاء الهى سه تعبیر وجود دارد:

یک تعبیر، تعبیر ولایت است؛ «انّما ولیّکم اللَّه و رسوله و الّذین امنوا الّذین یقیمون الصّلوه و یؤتون الزّکوه و هم راکعون»؛ بحث ولایت. معلوم است که پیوند، ارتباط، معرفت، اینها داخل در زیرمجموعه‌ى ولایت است.

یک بحث، بحث اطاعت است؛ «اطیعوا اللَّه و اطیعوا الرّسول و اولى الامر منکم»؛ اطاعت رسول و اطاعت اولى‌الامر. این، در عمل است. در میدان عمل باید اطاعت کرد، پیروى کرد.

اما یک بحث سومى وجود دارد و آن، بحث مودت است. «قل لا اسئلکم علیه اجرا الّا المودّه فى القربى».این مودت چیست دیگر؟ ولایتِ اینها را داشته باشید، اطاعت هم از اینها بکنید؛ مودت براى چیست؟ این مودت، پشتوانه است.

اگر این مودت نباشد، همان بلائى بر سر امت اسلامى خواهد آمد که در دورانهاى اول بر سر یک عده‌اى آمد که همین مودت را کنار گذاشتند، بتدریج اطاعت و ولایت هم کنار گذاشته شد. بحث مودت خیلى مهم است. این مودت، با این ارتباطات عاطفى حاصل میشود؛ ماجراى مصیبتهاى اینها را گفتن، یک جور ایجاد ارتباط عاطفى است؛ ماجراى مناقب اینها و فضائل اینها را گفتن، یک جور دیگر پیوند عاطفى است.

بنابراین، این عزادارى‌هائى که انجام میگیرد، این گریه و زارى‌اى که می شود، این تشریح حوادث عاشورا که می شود، اینها چیزهاى لازمى است. یک عده از موضع روشنفکرى نیایند بگویند آقا، اینها دیگر لازم نیست. نه، اینها لازم است؛ اینها تا آخر لازم است؛ همین کارهائى که مردم می کنند.

البته یک شکل‌هاى بدى وجود دارد که گفته‌ایم؛ مثل قمه زدن که گفتیم این ممنوع است، نباید این کار انجام بگیرد؛ این، مایه‌ى دراز شدن زبان دشمنان علیه دوستان اهل‌بیت است. اما همین عزادارى متعارفى که مردم می کنند؛ دسته‌جات سینه‌زنى راه مى‌اندازند، عَلَم بلند میکنند، اظهار محبت میکنند، شعار می نویسند، می خوانند، گریه میکنند؛ اینها ارتباط عاطفى را روزبه‌روز بیشتر می کند؛ اینها خیلى چیزهاى خوبى است. …

بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با جمعی از طلاب و روحانیون – ۲۲ آذر ماه ۱۳۸۸

*****

گزیده هایی از بیانات امام خمینی (ره)

… تکلیف آقایان است روضه بخوانند. تکلیف مردم است دسته‏ هاى شکوهمند بیرون بیاورند. دسته‏ هاى سینه زن شکوهمند. البته از چیزهایى که بر خلاف [است‏] مثلًا چه هست، از آنها پرهیز کنند. اما دسته ‏ها بیرون بیایند، سینه بزنند. هر کارى که مى‏ کردند بکنند. اجتماعاتشان را حفظ بکنند. این اجتماعات است که ما را نگه داشته. این هماهنگی ها هست که ما را نگه داشته. گولشان مى‏ زنند این جوانهاى عزیز صافدل را؛ مى‏ آیند توى گوشش مى‏ خوانند، خوب دیگر گریه مى‏خواهیم چه کنیم؟ گریه مى‏خواهیم چه کنیم یعنى چه؟

ما تا ابد هم اگر براى سید الشهدا گریه بکنیم، براى سید الشهدا نفعى ندارد، براى ما نفع دارد، همین نفع دنیایى‏ اش را شما حساب بکنید، آخرتى ‏اش جاى خودش، همین نفع دنیایى ‏اش را حساب کنید و همین جهت روانى مطلب را که قلوب را چطور به هم متصل مى‏ کند. ما این سنگر را نباید از دست بدهیم و کسانى که کوشش دارند که این سنگر را از ما بگیرند، آنهایى که از ما هستند و مردم صالحى هستند بازى خورده‏ اند، پشت اینها یک دست مرموز فاسد مفسدى هست که مى‏ خواهد ملت ما را به تباهى بکشد و ما باید بیدار باشیم. ملت ما باید بیدار باشند.

سخنرانى در جمع گروهى از خطبا و وعاظ در آستانه ماه محرم -۲۹ آبان ۱۳۵۸

*****

… ما جوانها دادیم. کربلا جوانها داده. ما این را باید حفظش کنیم. …. شما خیال بکنید که گریه است، خیر گریه نیست. یک مسأله سیاسى، روانى، اجتماعى است. اگر قضیه گریه است تباکیش دیگر چیست؟ تباکى مى‏ خواهد؟ تباکى هم یک چیزى شد؟ اصلًا حضرت سید الشهدا چه احتیاج به گریه دارد؟ ائمه این قدر اصرار کردند، به اینکه مجمع داشته باشید. گریه بکنید. [ندبه‏] بکنید.

براى اینکه این حفظ مى‏ کند کیان مذهب ما را. این دسته جاتى که در ایام عاشورا راه مى ‏افتند خیال نکنند که ما این را تبدیل کنیم به راهپیمایى. راهپیمایى است خودش. اما راهپیمایى با یک محتواى سیاسى. همان طورى که سابق بود بلکه بالاتر. همان سینه زنى، همان نوحه‏ خوانى، همان ها رمز پیروزى ماست. در سرتاسر کشور مجلس روضه باشد. همه روضه بخوانند. و همه گریه بکنند. از این هماهنگ ‏تر چى؟

شما در کجا سراغ دارید که ملتى این طور هماهنگ بشود؟ کى اینها را هماهنگ کرده؟ اینها را سید الشهدا هماهنگ کرده است. در تمام کشورهاى اسلامى، ملتهاى اسلامى در روز عاشورا و تاسوعا و مثلًا بیست و هشتم و … این دستجات با آن عظمت- البته جهات غیر شرعى‏اش باید حساب بشود، باید جهات شرعى محفوظ بماند- این دستجات با آن عظمت، با آن محتوا همه جا [راه مى ‏افتند] کى مى‏ تواند یک چنین اجتماعى درست کند؟

در کجاى عالم شما سراغ دارید که این مردم این طور هماهنگ باشند. برى هندوستان همین بساط. برى پاکستان همین بساط. برى اندونزى همین بساط. برى عراق همین بساط. برى افغانستان. هر جا برى همین بساط. کى اینها را هماهنگ کرده؟ این هماهنگى را از دست ندهید. این جوانها را اغفال مى‏ کنند.

صحیفه امام، ج‏۱۱، ص: ۹۸

*****

… ما باید حافظ این سنت هاى اسلامى، حافظ این دسته جات مبارک اسلامى که در عاشورا، در محرّم و صفر، در مواقع مقتضى به راه مى‏ افتند، [باشیم؛] تأکید کنیم که بیشتر دنبالش باشند. محرّم و صفر است که اسلام را نگه داشته است. فداکارى سید الشهدا- سلام اللَّه علیه- است که اسلام را براى ما زنده نگه داشته است؛ زنده نگه داشتن عاشورا با همان وضع سنتى خودش از طرف روحانیون، از طرف خطبا، با همان وضع سابق و از طرف توده‏ هاى مردم با همان ترتیب سابق که دسته جات معظم و منظم، دسته جات‏ عزادارى به عنوان عزادارى راه مى ‏افتاد.

باید بدانید که اگر بخواهید نهضت شما محفوظ بماند، باید این سنتها را حفظ کنید. البته اگر یک چیزهاى ناروایى بوده است سابق و دست اشخاص بى‏ اطلاع از مسائل اسلام بوده، آنها باید یک قدرى تصفیه بشود، لکن عزادارى به همان قوّت خودش باید باقى بماند و گویندگان پس از اینکه مسائل روز را گفتند، روضه را همان طور که سابق مى‏ خواندند و مرثیه را همان طور که سابق مى‏ خواندند، بخوانند و مردم را مهیا کنند براى فداکارى.

این خون سید الشهداست که خونهاى همه ملتهاى اسلامى را به جوش مى ‏آورد و این دسته ‏جات عزیز عاشوراست که مردم را به هیجان مى‏ آورد و براى اسلام و براى حفظ مقاصد اسلامى مهیا مى‏ کند. در این امر، سستى نباید کرد. البته باید مسائل روز گفته بشود.

سخنرانى در جمع وعاظ تهران و … – ۴ آبان ۱۳۶۰ صحیفه امام، ج‏۱۵، ص: ۳۳۱

*****

… روضه سید الشهدا براى حفظ مکتب سید الشهدا است. آن کسانى که مى‏ گویند روضه سید الشهدا را نخوانید اصلًا نمى‏ فهمند مکتب سید الشهدا چه بوده و نمى‏ دانند یعنى چه؛ نمى‏ دانند این گریه‏ ها و این روضه‏ ها حفظ کرده این مکتب را. الآن هزار و چهار صد سال است که با این منبرها و با این روضه‏ ها و با این مصیبتها و با این سینه‏ زنیها ما را حفظ کرده ‏اند؛ تا حالا آورده ‏اند اسلام را.

این عده از جوانهایى که این طور نیستند که سوء نیت داشته باشند خیال مى ‏کنند حالا باید ما حرف روز بزنیم! حرف سید الشهدا حرف روز است، همیشه حرف روز است، همیشه حرف روز را سید الشهدا آورده است دست ماها داده و سید الشهدا را این گریه ‏ها حفظ کرده است و مکتبش را، این مصیبتها و داد و قال ها حفظ کرده؛ این سینه ‏زنیها و این دسته جات، و عرض مى‏ کنم اینها حفظ کرده. اگر فقط مقدّسى بود و توى اتاق و توى خانه مى‏ نشست براى خودش و هى زیارت عاشورا مى‏ خواند و تسبیح مى‏ گرداند، نمانده بود چیزى، هیاهو مى‏ خواهد.

هر مکتبى هیاهو مى ‏خواهد، باید پایش سینه بزنند، هر مکتبى تا پایش سینه زن نباشد، تا پایش گریه کن نباشد، تا پایش توى سر و سینه زدن نباشد، حفظ نمى‏ شود. اینها اشتباه مى‏ کنند، بچه ‏اند اینها! نمى‏ دانند که این نقش روحانیت و نقش اهل منبر چى هست در اسلام، خودتان هم شاید خیلى ندانید! این نقش یک نقشى است که اسلام را همیشه زنده نگه داشته، آن گُلى است که هى آب به آن مى‏ دهند زنده نگه داشته، این گریه ‏ها زنده نگه داشته مکتب سید الشهدا را؛ این ذکر مصیبتها زنده نگه داشته مکتب سید الشهدا را.

سخنرانى در جمع وعّاظ تهران – ۱۷ تیر ۱۳۵۸ صحیفه امام، ج‏۸، ص: ۵۲۷

*****

 آیت الله مکارم شیرازی (حفظه الله)

نحوه برگزاری مطلوب عزاداری 

س: نظر مبارک را در رابطه با کیفیّت مطلوب نحوه برگزارى عزادارى سالار شهیدان(علیه السلام) بیان فرمایید؟

ج: بهترین شیوه عزادارى، تشکیل مجالس با شکوه و ذکر اهداف مقدّس امام حسین(علیه السلام) و تاریخچه کربلا و تحلیل فرازهاى آن و مراسم سوگوارى، و همچنین تشکیل دسته جات عزادارى با شکوه، توأم با شعارهاى بیدار کننده و سازنده و پخش جزوه ها و پوسترهاى حساب شده و پرمحتوا و استفاده از پلاکاردها یا شعارهاى جالب و جذاب و روشن کننده اهداف عزادارى حضرت سیّدالشهدا(علیه السلام) و مانند آن است.

*****

بخشی از پیام مرحوم آیت الله فاضل لنکرانی (ره):

… اینک بر شیعیان و پیروان اهل بیت(علیهم السلام) است که دوشنبه روز سوّم جمادى الثانیه را که برحسب روایت صحیحه مصادف با شهادت آن حضرت است و دولت جمهورى اسلامى ایران آن را تعطیل رسمى اعلام کرده هر چه با شکوهتر عزادارى نمایند و مجالس و محافل آن حضرت را کمّاً و کیفاً رونق بخشیده و با دستجات عزادار در کوچه ها و خیابانها ظاهر شوند تا فى الجمله حق آن شهیده را ادا کرده باشیم. پیدا است که بى تفاوتى در این رابطه آثار منفى نگران کننده در پیش خواهد داشت. والسلام على جمیع عباد الله الصالحین.

۱۸/۵/۱۳۸۱

*****

مرحوم آیت الله نائینی (ره):

مرحوم آیت الله نائینی درباره مسائل عزاداری سیدالشهدا فتوای معروفی دارد که پس از او مراجع عالی قدر بسیاری آن فتوا را تایید کرده اند. بخشی از متن این فتوای تاریخی را نقل می کنیم:

اول: بدیهی است که بیرون آوردن هیئت ها و دسته جات عزا در دهه عاشورا و مانند آن در کوچه ها و خیابانها بدون هیچگونه شبهه ای جایز است و رجحان دارد و از آشکارترین مصادیق عزای سالار شهیدان و مظلوم کربلاست و نیکوترین وسیله ای است برای تبلیغ هدف عالی حسین بن علی علیه السلام ( ترویج قرآن و دین مبین اسلام ) برای هر دور و نزدیک.

لکن باید این شعار بزرگ از هر گونه محرمات مانند آواز خوانی و استعمال الآت لهو و لعب و نزاع و کشمکش برای جلو رفتن و عقب رفتن یکدیگر و نزاع بین اهل دو محله و دو هیئت خالی باشد.

چنانچه گاهی چنین محرماتی در بعضی از هیئات عزا واقع شود حرمت آنها به عزاداری امام حسین سرایت نمی کند مانند نگاه کردن نمازگزار در حال نماز به زن اجنبی که اگر کسی در حال نماز به زن اجنبی نظر عمدی کند حرام مرتکب شده ولی نمازش صحیح است …

۵ ربیع الاول ۱۳۴۵ ه ق – حرره الاحقر محمد حسین الغروی النایینی

حوزه علمیه اصفهان

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

20 − چهارده =