حوزه علمیه اصفهان
مرکز مدیریت حوزه های علمیه استان اصفهان

برگزاری نشست علمی بررسی و تحلیل حرکت جوهری نفس

حجت الاسلام والمسلمین حسن معلمی:

نشست علمی بررسی و تحلیل حرکت جوهری نفس و پاسخ به شبهات آن با ارائه و سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین استاد حسن معلمی چهارشنبه ۴ تیر ۹۹ برگزار شد.

همزمان با برگزاری مجمع عمومی اعضای پیوسته، این نشست علمی از سوی شعبه اصفهان با همکاری معاونت پژوهش حوزه علمیه اصفهان و با حضور استاد معلمی در محل دفتر شعبه واقع در مدرسه علمیه صدرخواجو، چهارشنبه ۴ تیر از ساعت ۹:۳۰ الی ۱۱ برگزار که پس از ارائه، سوالات حضار از سوی استاد معلمی پاسخ داده شد.چکیده بحث استاد معلمی در نشست علمی بررسی و تحلیل حرکت جوهری نفس و پاسخ به شبهات آن:

تکامل نفس انسان از امور مسلم عقل و نقل است یعنی در این که انسان به تدریج در علم و همه صفات اخلاقی می تواند کامل تر گردد شکی نیست و از طرف دیگر نفس و صفات آن همچون علم همه ویژگی های جسم و ماده را ندارد مثل ابعاد سه گانه و بدین جهت مجرد و غیر مادی هستند و نیز انسان در خود یک وحدت شخصی و این همانی شخصی از اول عمر تا کهنسالی را به علم حضوری می یابد و خود را همان شخص بیست یا سی یا چهل سال قبل می داند.

حال با توجه به این سه خصوصیت، سوال اساسی این است که؛

  1. چگونه تجرد نفس با حرکت و تکامل نفس قابل جمع است با اینکه فلاسفه حرکت در مجرد را محال می دانند؟
  2. این همانی شخصی نفس چگونه با حرکت جوهری آن قابل جمع است با این که در این همانی ثبات و در حرکت دگرگونی مطرح است؟

در این بحث پاسخ به این دو پرسش مورد نظر است و برای پاسخ به این دو پرسش مسائل زیر باید تبیین گردد:

الف) حقیقت حرکت (حرکت قطعیه و توسطیّه)؛    ب) حرکت جوهری؛    ج) تجرد و اقسام آن و اینکه نفس چه نوع مجردی است؛    د) دلیل نفی حرکت در مجرد و نقد آن؛   ه) تبیین این همانی نفس

حاصل جواب این است که:

اولاً حرکت در دو قسم است؛ ۱٫ ایجاد و اعدام وجود؛   ۲٫ ایجاد وجود و اعدام حدود و در نفس مجرد حرکت دوّم راه دارد که حرکتی تکاملی است و حرکت دوّم با ثبات و تجرّد قابل جمع است و ملاصدرا نیز به این امر تصریح دارد و در ضمن قبول این حقیقت، برهان قوه و فعل را نقد کرده است و برهان قوه و فعل دلیل فلاسفه است بر نفی حرکت در مجرد. [۱]

پی نوشت:

[۱] . جهت مطالعه مراجعه شود به ۱٫ کتاب نفس و روح در فلسفه و آیات و روایات به قلم نگارنده؛  ۲٫ حکمت متعالیه به قلم نگارنده و ۳٫ مقاله شماره ۷ مجله علمی پژوهشی فلسفه دین (دانشگاه تهران)

حوزه علمیه اصفهان

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هجده + 13 =