نهج البلاغه؛ منشور حکمرانی و تربیت در جامعه اسلامی
حجت الاسلام و المسلمین سید حسین مومنی
اگر امروز حوزههای علمیه و دانشگاههای ما بخواهند تربیت اخلاقی صحیح و کارآمدی در جامعه داشته باشند، باید تحلیلهای مفهومی و محتوایی از خطبهها و مواعظ نهج البلاغه استخراج کنند.
حجت الاسلام و المسلمین سید حسین مومنی در پیش همایش چهارمین کنگره بینالمللی نهج البلاغه «راه نجات» در حوزه علمیه اصفهان با اشاره به جایگاه خطبهها و مواعظ امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) در نهج البلاغه، اظهار کرد: حکمرانی علوی بر سه پایه مردم، کارگزاران و نظام سیاستگذاری استوار است و اگر جامعه امروز بخواهد به سعادت برسد باید الگوی حکمرانی و اخلاق علوی را بهعنوان راهبردیترین نقشه راه دنبال کند.
معاون تبلیغ و فرهنگ عمومی حوزه علمیه اصفهان با تقدیر از موسسه نهج البلاغه اصفهان بهخاطر برگزاری این نشست علمی، گفت: در حوزه پژوهشهای مرتبط با سیره و معارف امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) کمکاری کردهایم، در حالیکه حتی برخی از اندیشمندان اهل سنت نیز آثار گستردهای درباره شخصیت و سیره علمی و فقهی آن حضرت نگاشتهاند و خود اذعان دارند که دقیقترین دیدگاهها و عمیقترین معارف اسلامی در کلمات امام علی(علیه السلام) نهفته است.
الگوی حکمرانی علوی، تنها راه نجات
حجت الاسلام و المسلمین مومنی با اشاره به اهمیت نظریهپردازی در حوزه حکمرانی اسلامی تصریح کرد: اگر در این عرصه دچار ضعف شویم و به سراغ الگوهای وارداتی برویم، جامعه اسلامی به سمت ناکارآمدی و بحران خواهد رفت؛ تنها نسخه نجاتبخش ما، بازگشت به الگوی حکمرانی علوی است که در خطبهها، نامهها و کلمات نورانی نهج البلاغه تجلی یافته است.
سه رکن اساسی در حکمرانی علوی
وی سه رکن اساسی در حکمرانی علوی را مردم و جامعه، کارگزاران و مسئولان و سیاستگذاری و ساختار حکومتی دانست و یادآور شد: امام علی(علیه السلام) در نهج البلاغه، مردم را با عنوان رعیت خطاب میکنند که در ادبیات امروز معادل شهروندان است؛ ایشان همواره به رعایت حقوق آنان تأکید داشتند. در کنار آن، کارگزاران و حاکمان بارها در خطبهها و نامههای امام مورد نصیحت و حتی عتاب قرار گرفتهاند تا حکمرانی به مسیر حق بازگردد.
تفاوت خطابه و موعظه ؛ هوش هیجانی در حکمرانی
معاون تبلیغ حوزه علمیه اصفهان با تبیین تفاوت خطابه و موعظه در نهج البلاغه، ابراز کرد: خطابهها بیشتر در جایگاهی مطرح شدهاند که حضرت نیاز به تهییج احساسات مثبت مردم برای اقدام عملی داشتند، مانند خطبههایی که در جنگها ایراد کردند، اما مواعظ بیشتر برای کنترل و مدیریت احساسات منفی بهکار گرفته شدهاند، مثل یادآوری مرگ، آخرت و بیارزشی دنیا برای کسانی که دچار دنیاگرایی یا غفلت شده بودند.
وی تأکید کرد: این شیوه امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) در حقیقت نوعی مدیریت احساسات و عواطف یا به تعبیر امروز هوش هیجانی در حکمرانی است؛ خطابهها و مواعظ، دو بال مکمل برای هدایت جامعهاند؛ یکی برای برانگیختن فضائل و دیگری برای مهار رذائل است.
نهج البلاغه؛ منشور حکمرانی و تربیت
حجت الاسلام و المسلمین مومنی با ذکر نمونههایی از خطبهها و مواعظ امام علی(علیه السلام)، از جمله خطبههای جنگ صفین و نصایح آن حضرت به برخی کارگزاران، خاطرنشان کرد: اگر امروز حوزههای علمیه و دانشگاههای ما بخواهند تربیت اخلاقی صحیح و کارآمدی در جامعه داشته باشند، باید تحلیلهای مفهومی و محتوایی از این خطبهها و مواعظ استخراج کنند و همان سبک و اسلوب را در تربیت نسل جوان و مدیریت جامعه بهکار گیرند.
وی ادامه داد: نهج البلاغه صرفاً کتابی برای مطالعه فردی نیست، بلکه منشور حکمرانی، تربیت اجتماعی و اخلاقی است؛ شناخت دقیق مخاطبان خطبهها، شیوه آغاز و پایان کلام امام، مثالها و استدلالهای ایشان، همه میتواند بهعنوان الگوی بیبدیل برای مبلغین، اساتید و حتی مسئولان کشور مورد استفاده قرار گیرد.
